DANH MỤC

Nghị định 83/2010/NĐ-CP về đăng ký giao dịch bảo đảm: Có nhiều quy định mang tính đổi mới, khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế – xã hội.

Ngày 23 tháng 7 năm 2010 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 83/2010/NĐ-CP về đăng ký giao dịch bảo đảm. Nghị định số 83/2010/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 09/9/2010 và thay thế Nghị định số 08/2000/NĐ-CP ngày 10/3/2000.

Nghị định 83/2010/NĐ-CP kế thừa và pháp điển hoá quy định hiện hành về đăng ký giao dịch bảo đảm

Trong một thời gian dài, hệ thống văn bản pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm còn phân tán, chưa có văn bản Luật mà chỉ có Nghị định số 08/2000/NĐ-CP điều chỉnh chung về vấn đề này. Ngoài ra, đăng ký giao dịch bảo đảm được quy định ở các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành như: Bộ luật hàng hải Việt Nam, Luật hàng không dân dụng Việt Nam, Luật đất đai năm 2003, Luật nhà ở, Nghị định số 70/2007/NĐ-CP về đăng ký quốc tịch và đăng ký các quyền đối với tàu bay dân dụng; Nghị định số 29/2009/NĐ-CP về đăng ký và mua, bán tàu biển; Thông tư liên tịch số 05/2005/TTLT-BTP-BTNMT và Thông tư liên tịch số 03/2006/TTLT-BTP-BTNMT hướng dẫn việc đăng ký thế chấp, bảo lãnh bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất… Trước thực tế nêu trên, Nghị định số 83/2010/NĐ-CP của Chính phủ về đăng ký giao dịch bảo đảm được xây dựng và ban hành đã đánh dấu sự thành công bước đầu trong việc nhất thể hoá pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm của nước ta, đảm bảo tính thống nhất của pháp luật, tránh tình trạng một vấn đề được quy định tại nhiều văn bản khác nhau. Tính thống nhất của Nghị định 83/2010/NĐ-CP tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong việc tìm hiểu và áp dụng pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm, đồng thời đáp ứng yêu cầu công khai, minh bạch hệ thống pháp luật khi Việt Nam gia nhập WTO.

Nghị định số 83/2010/NĐ-CP đã đưa ra các quy định mang tính đổi mới, cải cách về quản lý nhà nước trong lĩnh vực đăng ký giao dịch bảo đảm

Điều 45 Nghị định 83/2010/NĐ-CP đã quy định cụ thể nội dung quản lý nhà nước về đăng ký giao dịch bảo đảm như: xây dựng, chỉ đạo thực hiện chiến lược, chính sách phát triển hệ thống đăng ký giao dịch bảo đảm; ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm; quản lý hoạt động đăng ký; đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ về đăng ký giao dịch bảo đảm…Việc quy định về nội dung quản lý nhà nước và nhiệm vụ, quyền hạn của các Bộ, ngành liên quan nhằm xác định cụ thể và ràng buộc trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong lĩnh vực đăng ký nhằm tăng tính hiệu quả trong hoạt động quản lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác đăng ký giao dịch bảo đảm.

Bộ Tư pháp là cơ quan chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện thống nhất quản lý nhà nước về đăng ký giao dịch bảo đảm, có các nhiệm vụ mới và quan trọng như: Trình cơ quan có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền các văn bản quy phạm pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm; Chủ trì, phối hợp với các Bộ có liên quan tổ chức đào tạo, cấp chứng chỉ tốt nghiệp cho cán bộ làm công tác đăng ký giao dịch bảo đảm; Chủ trì, phối hợp với các Bộ có liên quan ban hành, quản lý và hướng dẫn việc sử dụng các mẫu đơn, giấy tờ, sổ đăng ký, tổ chức quản lý Hệ thống dữ liệu quốc gia về giao dịch bảo đảm; Hướng dẫn, chỉ đạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, chuyên môn cho cán bộ làm công tác đăng ký giao dịch bảo đảm… Đồng thời Nghị định 83/2010/NĐ-CP đã bổ sung quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Tài nguyên và Môi trường trong quản lý nhà nước về đăng ký giao dịch bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất; quy định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Giao thông vận tải, Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh trong quản lý nhà nước về đăng ký giao dịch bảo đảm.

Khoản 5 Điều 46 Nghị định 83/2010/NĐ-CP quy định giao Sở Tư pháp giúp Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện quản lý nhà nước về đăng ký giao dịch bảo đảm ở địa phương là một trong những quy định mang tính đổi mới. Việc quy định cụ thể một cơ quan chuyên môn giúp Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực đăng ký giao dịch bảo đảm nhằm khắc phục sự buông lỏng trong công tác quản lý, sự lúng túng, thiếu hiệu quả trong quản lý nhà nước về đăng ký giao dịch bảo đảm bằng bất động sản tại địa phương.

Điều 51 Nghị định 83/2010/NĐ-CP quy định trách nhiệm phối hợp cung cấp thông tin về tình trạng pháp lý tài sản bảo đảm giữa cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm với tổ chức hành nghề công chứng, cơ quan thi hành án dân sự và cơ quan đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền lưu hành tài sản. Để cơ chế phối hợp trao đổi thông tin về tài sản bảo đảm thực sự có hiệu quả khi triển khai trong thực tế, Nghị định của Chính phủ cũng đã giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Giao thông vận tải và Bộ Công an hướng dẫn trình tự, thủ tục trao đổi, cung cấp thông tin giữa cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm và các cơ quan có liên quan.

Vai trò của đăng ký giao dịch bảo đảm thể hiện tại Nghị định số 83/2010/NĐ-CP

Giao dịch bảo đảm là giao dịch dân sự do các bên thoả thuận hoặc pháp luật quy định về việc thực hiện biện pháp bảo đảm. Đăng ký giao dịch bảo đảm được Nghị định 83/2010/NĐ-CP quy định với những điểm mới có vai trò rất quan trọng, tác động trực tiếp tới các bên tham gia giao dịch cũng như các bên có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và tác động tích cực tới nền kinh tế xã hội.

– Đối với bên bảo đảm: Việc dùng tài sản để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, bên bảo đảm vẫn giữ tài sản bảo đảm và tiếp tục khai thác, sử dụng tài sản phục vụ mục đích sản xuất, kinh doanh của mình. Thông qua hoạt động đăng ký giao dịch bảo đảm, bên bảo đảm dùng một tài sản đồng thời cho hai mục đích: vừa bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ (vay vốn để đầu tư cho sản xuất – kinh doanh), vừa duy trì được hoạt động sản xuất – kinh doanh. Nguồn lợi thu được từ việc khai thác tài sản bảo đảm sẽ giúp bên bảo đảm từng bước thu hồi vốn, tái đầu tư và thanh toán nợ cho bên nhận bảo đảm. Điều này phù hợp với mục đích của giao dịch bảo đảm hiện đại, đó là vừa giúp các giao dịch được an toàn, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.

– Đối với bên nhận bảo đảm: Giao dịch bảo đảm được đăng ký theo quy định của pháp luật thì có giá trị pháp lý đối với người thứ ba, kể từ thời điểm đăng ký. Đăng ký giao dịch bảo đảm có ý nghĩa công bố quyền lợi của bên nhận bảo đảm với tất cả những ai xác lập giao dịch liên quan đến tài sản bảo đảm. Người thứ ba buộc phải biết về sự hiện hữu của các quyền liên quan đến tài sản bảo đảm đã được đăng ký. Như vậy, đăng ký giao dịch bảo đảm là cách thức để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bên nhận bảo đảm. Trường hợp một tài sản bảo đảm thực hiện nhiều nghĩa vụ, thời điểm đăng ký giao dịch bảo đảm có ý nghĩa rất quan trọng là xác định thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản bảo đảm giữa các bên nhận bảo đảm theo nguyên tắc “ai đăng ký trước hoặc hoàn thiện lợi ích bảo đảm trước thì được ưu tiên trước”.

– Đối với bên thứ ba: Công khai thông tin về giao dịch bảo đảm là mục tiêu quan trọng hàng đầu của hệ thống giao dịch bảo đảm hiện đại. Quy định công khai hóa thông tin về giao dịch bảo đảm được đăng ký là một giải pháp giúp cho bên thứ ba (người mua, người thuê, người nhận bảo đảm tiếp theo…) xác định được tình trạng pháp lý của tài sản trước khi giao dịch. Nhờ đó sẽ giảm thiểu rủi ro pháp lý trong giao dịch, nhất là trong trường hợp tài sản bảo đảm vẫn do bên bảo đảm quản lý, khai thác. Hệ thống đăng ký giao dịch bảo đảm sẽ giúp các tổ chức, cá nhân đạt được mục đích đó thông qua những thông tin được cung cấp công khai theo yêu cầu.

Đối với nền kinh tế – xã hội: Hệ thống đăng ký giao dịch bảo đảm hoạt động hiệu quả sẽ khuyến khích hoạt động cho vay phục vụ nhu cầu vốn trong xã hội, nhờ đó nguồn vốn trong xã hội sẽ được luân chuyển liên tục, khắc phục tình trạng khan hiếm vốn và sự mất cân đối về nhu cầu vốn giữa các thành phần kinh tế. Nhằm xây dựng hệ thống đăng ký giao dịch bảo đảm hiện đại, khoa học, thúc đẩy hoạt động đăng ký giao dịch bảo đảm phát triển; Nghị định 83/2010/NĐ-CP quy định cụ thể về thời điểm đăng ký, thủ tục, hồ sơ, cung cấp thông tin theo hướng đơn giản hóa và ứng dụng công nghệ thông tin vào quy trình đăng ký góp phần tạo điều kiện cho việc đăng ký được tiến hành chính xác, nhanh chóng, thuận lợi. Qua đó tiết kiệm chi phí giao dịch (gồm chi phí về thời gian, công sức, tiền của…), nhờ đó, sẽ nâng cao tính cạnh tranh của nền kinh tế. Mặt khác, khi giao dịch bảo đảm được đăng ký và công khai hóa sẽ hạn chế những tranh chấp phát sinh trong xã hội do các tổ chức, cá nhân dễ dàng tiếp cận với thông tin về tình trạng pháp lý của tài sản bảo đảm trước khi thực hiện các giao dịch. Bên cạnh đó, thông qua hệ thống đăng ký giao dịch bảo đảm, Nhà nước sẽ có được những thông tin cần thiết phục vụ cho việc hoạch định các chính sách vĩ mô, đặc biệt là chính sách liên quan trực tiếp đến bảo đảm an toàn tín dụng.

Phòng Bổ trợ tư pháp

CÁC TIN LIÊN QUAN

Bản quyền sử dụng: Sở Tư pháp Thanh Hóa
Địa chỉ: 34 Đại lộ Lê Lợi, Thành phố Thanh Hoá
ĐT: 02373.852763; Fax: 02373.751584
Chịu trách nhiệm: Ông Bùi Đình Sơn – Giám đốc Sở Tư Pháp